Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың «Жаңа тарихи кезеңдегі Қазақстанның өзекті міндеттері» атты Қазақстан халқына Жолдауы

Ел бірлігі мен стратегиялық міндеттер

Қазақстанның тәуелсіздігі мен егемендігін нығайту, ішкі тұрақтылықты сақтау және қоғам бірлігін қамтамасыз ету – басты міндет. Жаңа тарихи кезеңде қуатты экономикасы, дамыған технологиясы, білім мен ғылымға негізделген мемлекет құру көзделіп отыр.

Инфрақұрылымды жаңғырту және «Халықтық құрылыс»

Елдің барлық өңірінде әлеуметтік, көлік және инженерлік инфрақұрылымды дамыту жоспарланған. 2029 жылдың соңына дейін Ұлттық қордан шамамен 6,5 триллион теңге бөлу көзделеді. Алғашқы кезеңде 70-ке жуық денсаулық сақтау нысаны, 50-ге жуық білім, спорт және мәдениет мекемесі салынады. Елді мекендерге газ бен таза ауыз су тартылып, тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық жаңғыртылады. Жоба жүз мыңдаған адамды жұмыспен қамтуға бағытталған.

Көлік және логистика

Қазақстанның Еуразиядағы көлік-логистикалық хаб ретіндегі әлеуетін арттыру үшін теміржол және автомобиль жолдары жаңартылады. «Бақты – Аягөз» теміржол желісі Қытаймен жүк өткізу мүмкіндігін 20 миллион тоннаға арттырады. «Арал – Каспий» жолы транскаспий дәлізінің қашықтығын шамамен 1 мың шақырымға қысқартып, жүк жеткізу мерзімін үш күнге дейін азайтады. «Көкшетау – Петропавл» тас жолын кеңейту, автокөлік өткізу бекеттерін жаңғырту және барлық жолдың сапасын жақсарту тапсырылды.

Энергетика

Қазақстанның стратегиялық мақсаты – 2029 жылға қарай тұрақты энергия профицитіне қол жеткізу. Ол үшін жаңа электр станцияларын салу, қолданыстағыларын жаңғырту, электр желілерін дамыту және жаңартылатын энергия көздеріне, әсіресе күн энергетикасына көңіл бөлу қажет. Үкімет елдің 2035 жылға дейінгі энергетикалық балансын жаңартуға тиіс. АЭС «Балқаш» құрылысына келесі жылы кірісу және «Мойынқұм» АЭС бойынша кешенді ынтымақтастық туралы келісім жасау ұсынылды.

Индустриялық даму және маңызды металдар

Геологиялық барлау жұмыстарын озық технологиялар арқылы жүргізіп, жер қойнауы туралы деректердің ашықтығын қамтамасыз ету қажет. Маңызды және сирек металдардың қорын тиімді басқаратын ұлттық жүйе құру, өндіріс пен өңдеуді дамыту және Қазақстанды жаһандық өндіріс тізбегіне қосу көзделеді. Әр өңірдің басымдықтарын ескеріп, өндіріс, білім, ғылым, логистика және технологиялық кәсіпкерлік арасында біртұтас экожүйе қалыптастыру маңызды.

Ауыл шаруашылығы және су ресурстары

Өткен жылы ауыл шаруашылығы шамамен 6 пайызға өсіп, агроөнеркәсіп кешенінің өнім көлемі 15 триллион теңгеге жетті. Фермерлерге ұзақ мерзімді инвестициялық қаржыландыру қажет. Ауыл шаруашылығын технологиялық жаңғырту, жасанды интеллект енгізу, суармалы егіншілікті дамыту және өнімділікті арттыру көзделеді. Су ресурстарын ұқыпты пайдалану, желідегі шығындарды азайту, суды мақсатсыз пайдалануды тоқтату және Ұлттық ақпараттық жүйені аяқтау тапсырылды. Өнімді терең өңдеу, агрологистика, сүт және ет кластерлерін дамыту да басымдыққа ие.

Инвестиция және кәсіпкерлік

Шағын және орта бизнестің ЖІӨ-дегі үлесі 40 пайызға жетті. Орта бизнесті дамытуға арналған арнайы жоспар әзірленіп, ұзақ мерзімді қаржыландыру мен технологиялық жаңғырту тетіктері қарастырылуы керек. Инвестиция тарту жүйесін бір орталықтан үйлестіру ұсынылды. Алатау қаласында ағылшын құқығы үлгісіндегі инвестициялық сот пен азаматтық сот құру, тиісті заңнамалық түзетулерді 2027 жылғы қаңтардың соңына дейін енгізу тапсырылды.

Цифрлық экономика және жасанды интеллект

Қазақстан цифрлық экономиканы дамытуға тиіс. Digital Qazaqstan стратегиясы аясында суперкомпьютерлер іске қосылып, Каспий түбімен талшықты-оптикалық магистраль тартылды, деректер орталықтары салынуда. Цифрландыру нақты нәтижеге бағытталып, азаматтардың табыс табу мүмкіндіктерін кеңейтуі керек. Үкімет цифрлық жұмыспен қамтудың жеңілдетілген құқықтық режимін әзірлейді. Ауыл кәсіпкерлерінің өнім өткізуіне көмектесетін пилоттық цифрлық жобалар іске қосылады.

Макроэкономикалық тұрақтылық және халық табысы

Мемлекеттік саясаттың басты мақсаты – халықтың табысын арттыру. Ол үшін инфляцияны төмендетіп, Үкімет пен Ұлттық банктің үйлесімді жұмысын қамтамасыз ету қажет. Банктердің активтері 75 триллион теңгеден, депозиттер көлемі 52 триллион теңгеден асты. Жинақталған қаржы ресурстарын экономиканың нақты секторын дамытуға бағыттау, ұзақ мерзімді кредиттеу мен капитал нарығын кеңейту көзделеді.

Бюджет және салық саясаты

Мемлекеттік қаражатты жоспарлау мен басқару сапасын арттыру, тиімсіз шығындардың алдын алу үшін жасанды интеллект қолдану қажет. Салық заңнамасындағы қайшылықтар мен кәсіпкерлерге түсетін артық жүктемені азайту ұсынылды. Ірі байлық иелеріне жоғары салық мөлшерлемесін енгізу мәселесін талқылау, салық жинауды цифрландыру, көлеңкелі экономиканы қысқарту және жемқорлық тәуекелдерін төмендету тапсырылды.

Жаңа Азаматтық кодекс

Қолданыстағы Азаматтық кодекс 1990-жылдары қабылданғандықтан, қазіргі технологиялық және экономикалық өзгерістерге сай жаңа кодекс әзірлеу қажет. Құрылтай мен Үкіметке құжатты әзірлеп, келесі жылдың соңына дейін қабылдау ұсынылды.

Әлеуметтік саясат және денсаулық сақтау

Мемлекеттік көмек шын мұқтаж азаматтарға берілуі керек. Әлеуметтік саясат халықтың тұрмыс сапасын арттыруға және адам капиталын дамытуға бағытталуы тиіс. Қазақстанда шамамен жеті миллион бала бар, жыл сайын 330 мыңнан астам сәби дүниеге келеді. Сегіз заманауи перинаталдық орталық, жеті көпбейінді балалар ауруханасы және Астанада екі медициналық нысан салу жоспарланған. Алғашқы медициналық-санитарлық көмек жүйесін жаңғырту да маңызды.

Ең төменгі жалақы және инклюзивті білім

Ең төменгі жалақыны 85 мың теңгеден 110 мың теңгеге дейін көтеру тапсырылды. Қазақстанда инклюзивті білім алуға тиіс 237 мыңнан астам бала бар. Ерекше қажеттілігі бар балаларға арналған инфрақұрылымды дамыту қажет. Білім беру реформалары мұғалімнің жұмысын жеңілдетіп, артық жүктемені азайтуға және ұстаз беделін қорғауға бағытталуы тиіс.

Мемлекеттік басқаруды жаңғырту

Мемлекеттік басқару жүйесін Үкіметтен бастап ауыл әкімдеріне дейін қайта қарау, мемлекеттік қызметшілердің тиімділігін арттыру және цифрлық технологияларды енгізу қажет. Қағазбастылық пен артық рәсімдерді қысқарту, қайталанатын міндеттерді жою тапсырылды. Президент Әкімшілігі 2027 жылғы 1 маусымға дейін мемлекеттік басқаруды реформалау жөніндегі кешенді жоспар ұсынуы керек.

Қорытынды

Қазақстанның мақсаты – Әділетті, Қуатты, Таза әрі Прогрессивті мемлекет құру. Ол үшін ұлттық бірлікті нығайтып, заң мен тәртіпті сақтау, адал еңбек ету және білім мен ғылымды дамыту қажет. «Адал азамат» идеологиясы қоғам өмірінің ажырамас бөлігіне айналуы тиіс. «Әрекет түбі – берекет».